فضا کجاست؟ اغلب درباره سفرهای فضایی مطالبی می‌شنویم، اما به راستی مرز بین فضا و زمین کجاست؟ از چه منطقه‌ای باید گذر کنیم تا اسم‌ ما نیز در فهرست پرافتخار فضانوردان ثبت شود؟ این مقاله تلاش دارد تا به این پرسش اولیه پاسخ گوید. فضای بیرونی [Outer Space] که به اختصار فضا نیز نامیده می‌شود، به منطقه‌ای نسبتاً خالی از جهان اطلاق می‌گردد که بعد از لایه جو اجرام سماوی قرار دارد. بنابراین اگر در ماه زندگی کنیم، پا در ماه و سر در فضا داریم چون این جرم سماوی فاقد جو است اما اوضاع در زمین متفاوت است و برای رسیدن به فضا باید کیلومترها از سطح این جرم سماوی دور شویم. ● لایه‌های مختلف جو زمین در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان جهان هستی را به سه منطقه فضای خاکی، فضای جوی و فضای بیرونی تقسیم کرد. فضای خاکی بخشی از جهان را تشکیل می‌دهد که مولکولهای جامد با گرد آمدن در کنار هم جرمی سماوی را تشکیل داده باشند. فضای جوی قسمتی از دنیا است که چگالی مولکولهای گاز در آن به قدری است که نمی‌توان آن فضا را تهی فرض کرد. جو ناهید، زمین، بهرام یا قسمت اعظم سیاره‌های مشتری گونه مانند مشتری، کیوان و اورانوس از این دسته هستند. اما فضای بیرونی منطقه‌ای است که علی‌رغم تصور عامه مردم خالی و تهی نمی‌باشد بلکه چگالی مواد در این ناحیه بسیار اندک است. در فضای بیرونی غالباً گاز هیدروژن، یونها، ذرات تشکیل دهنده اتم (الکترونها و پروتنها) و گاهی اوقات غبارهای فضایی یافت می‌شود اما میزان این مواد در گستره عظیم این منطقه چونان کم است که می‌توان به نسبت فضای خاکی و یا جوی، آنجا را تهی فرض کرد. زمین از جمله مناطقی در جهان است که هر سه فضا را در خود دارد. مرز بین فضای خاکی و فضای جوی کاملاً مشخص و معلوم می‌باشد. اما برعکس مرز مشخصی بین فضای جوی و فضای بیرونی وجود ندارد. جو زمین با افزایش ارتفاع رقیق می‌شود و به تدریج جای خود را به فضای بیرونی می‌دهد. از این رو مرزی مجازی برای گذر از فضای جوی به فضای بیرونی تعریف شده است. با توجه به کاربردها و نگاه‌های متفاوت چندین مرز به وجود آمده است. طبق تعریف فدراسیون بین‌المللی هوانوردی، خط کارمن [Karman Line] در ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری از سطح متوسط دریاها مرز بین هوا و فضا می‌باشد. این تعریف به این دلیل انتخاب شده است که بعد از این ارتفاع غلظت جو به دلیل افزایش ناگهانی و شدید دما به قدری کاهش می‌یابد که می‌توان از نیروی پسای ناشی از برخورد مولکولهای جو با شئ پرنده صرف‌نظر کرد. از دیگر سو طبق تعریف رسمی ایالات متحده آمریکا فردی که قادر باشد در ارتفاعی بیش از ۸۰ کیلومتر از سطح زمین پرواز کند، مفتخر به کسب عنوان فضانوردی خواهد شد. این ارتفاع جایی است که لایه مزوسفیر [Mesosphere] تمام می‌شود. اما مهندسان طراح هوافضا، هنگام طراحی و یا شبیه‌سازی بازگشت اجرام به جو زمین، گذر از ارتفاع ۱۲۰ کیلومتری را عبور از مرز فضا به جو می‌شناسند. سرعت بسیار زیاد اجسام در بازگشت به جو دلیل تفاوت دیدگاه این دسته از مهندسان با گروه اول است. در سرعتهای بسیار زیاد، جو رقیق فاصله بین ارتفاع ۱۲۰ تا ۱۰۰ کیلومتری، پسای اتمسفری قابل توجهی تولید می‌کند. فضای بیرونی خود شامل تقسیمات فراوانی است. بخشی از فضای بیرونی که در داخل منظومه شمسی قرار دارد را فضای بین سیاره‌ای می‌نامند. با گذر از هلیوپاس ( [Heliopause] مرز منظومه شمسی، جاییکه بادهای خورشیدی با بادهای ستاره‌ای کهکشان راه‌شیری برخورد می‌کنند) وارد قسمتی از فضای بیرونی می‌شویم که به آن فضای بین ستاره‌ای می‌گویند. در قدم بعدی با گذر از مرز کهکشان راه شیری وارد منطقه بسیار جدیدی و شگفت‌انگیزی می‌شویم که از آن با فضای بین کهکشانی یاد می‌شود. عدم وجود جو در فضای بیرونی (یا به عبارت بهتر، غلظت بسیار اندک گاز و ذرات جامد در آن منطقه)، این قسمت از جهان را برای رصد آسمان در تمام گستره طول موج امواج الکترومغناطیسی ایده‌آل ساخته است. فقط در چنین محیطی است که تلسکوپ فضایی هابل قادر به دریافت امواجی از ۱۴ میلیارد سال پیش می‌گردد. امروزه بیشتر دانش ما از فضا مرهون چنین امکان بدیعی است که بشر را قادر می‌سازد فارغ از اغتشاشات جو بر موجی که دریافت می‌کند، وسعت دانش خود را افزایش دهد. بودن در فضای بیرونی خطرات بی‌شماری برای موجودات زنده به همراه دارد. اولین خطر برای نوعی از زندگی که ما می‌شناسیم، عدم وجود اکسیژن است. نوع بشر برای بقا به اکسیژن جو احتیاج مبرم دارد و تنها ۷ دقیقه نبود اکسیژن را تحمل می‌کند. خطر دوم مربوط به فشار بسیار بسیار اندک هواست که می‌توان آن را صفر فرض کرد. بدن انسان بعد از سالها بودن در شرایط زمین خود را با فشار یک اتمسفری جو زمین مطابقت داده است. به این منظور ما فشار داخلی معادل یک اتمسفر در بدن خود داریم تا همچون یک قوطی خالی در اثر فشار جو زمین له نشویم . در شرایط خلاء این فشار داخلی باعث دردسر خواهد شد. البته موجود زنده‌ای که شرایط خلاء را تجربه می‌کند در اثر فشار داخلی دچاز از هم‌پاشیدگی نخواهد شد اما اتفاقات ناگوار دیگری برایش روی خواهد داد. برای مثال آب در اندام سطحی مانند چشمها و پوست شروع به جوشیدن و تبخیر می‌کند، مویرگها در اثر فشار داخلی پاره خواهند شد و مرگ دردناکی در انتظار وی خواهد بود.

ادامه مطلب

قتی که جنگ سرد ما بین بلوک شرق و غرب به اوج خود رسیده بود و کشورهای هر دو بلوک درصد بودند تا بیش از پیش مراقب یکدیگر باشند. یکی از سیاستمداران شوروی سابق پیشنهاد فعالیت های فضایی برای تحت نظر گرفتن طرف های مقابل را ارایه کرد. طبق طرح روس ها یک وسیله فضاپیما به فضا پرتاب می شد و به نوعی در مدارزمین قرار می گرفت و چون هیچ مانع فیزیکی مابین این وسیله و زمین نبود به راحتی می شد بلوک غرب را تحت نظر گرفت. برای انجام این کار می بایستی از افراد واجد شرایط نیز استفاده می شد. اما در ابتدا که هنوز هیچکس از شرایط زیست محیطی و ادامه حیات موجودات زنده در خارج از جو مطمین نبود دانشمندان روسی تصمیم گرفتند تا یک سگ زنده را به فضا پرتاب کنند. بنابراین سگی که بعدها به نام «هاش پاییز» (سگ بی سر و صدا) معروف شد بوسیله یک سفینه کوچک به فضا پرتاب شد که پس از یک دور چرخیدن در مدار زمین به سلامت به زمین بازگشت. در پی این آزمایش بسیار موفقیت آمیز روس ها تصمیم گرفتند انسان را هم به فضا بفرستند. به دلیل اینکه وسیله فضاپیما به نوعی یک وسیله پرنده تلقی می شد شخصی که با این وسیله به فضا می رفت می بایستی خلبان باشد. بنابراین اولین شخصی که به فضا رفت یک خلبان نیروی هوایی ارتش شوروی سابق به نام «یوری گاگارین» بود. به این ترتیب فصل جدیدی در کشف ناشناخته ها گشوده شد. کشورهای بلوک غرب نیز در پی آزمایش های موفقیت آمیز روس ها تصمیم گرفتند اکتشافات فضایی خود را آغاز کنند. به این ترتیب روس ها به عنوان هسته اصلی اکتشافات فضایی بلوک شرق و آمریکایی ها به عنوان هسته اصلی اکتشافات فضایی بلوک غرب در این زمینه با یکدیگر به رقابت پرداختند. هر کدام از مراکز فضایی (شهر فضانوردان در شوروی و ناسا در آمریکا) شرایط ویژه خود را برای جذب و آموزش خلبانان تعیین کردند. این شرایط با توجه به نوع کاری که از فضانوردان انتظار می رفت تعیین می شد. بطور کلی فراهم کردن شرایط ادامه حیات موجودات زنده در فضا کار بسیار دشوار و پیچیده ای است. به همین دلیل بیشتر ماموریت ها و اکتشافات فضایی روس ها با استفاده از سفینه های بدون سرنشین انجام می شد. ● شرایط فیزیکی بطور کلی فضانوردان از میان داوطلبان بسیاری که برای این کار تقاضا می دهند انتخاب می شوند. همه کسانی که انتخاب می شوند باید از شرایط جسمانی و روحی و روانی ویژه ای برخوردار باشند. ناسا و هر مرکز فضایی دیگر به دنبال افرادی هستند که کار را در اولویت فعالیت های زندگی خود قرار بدهد. فضانوردان باید از شرایط جسمانی مطلوب همانند خلبانان برخوردار باشند. البته اصلاح دید با استفاده از عینک یا لنز یا جراحی های ویژه که برای اصلاح دید به کار می رود مانعی برای فضانورد شدن نیست. به عبارت دیگر ناسا از این نظر محدودیتی برای فضانوردان قایل نمی شود. آزمایش ها و معاینه های پزشکی در خود مرکز فضایی انجام می شود و هر کدام از مراکز فضایی استانداردهای پزشکی خود را اعمال می کنند. ● شرایط تحصیلی به دلیل گسترده شدن اکتشافات فضایی و همچنین بیشتر شدن کار و ماموریت فضانوردان شرایط تحصیلی فضانوردان نیز تغییر پیدا کرده است. امروزه بیشتر فضانوردان دارای مدارک فوق لیسانس و دکترا هستند. زیرا مطالبی را که آن ها باید در طی پنج سال دوره شبانه روزی فضانوردی بیاموزند بسیار پیچیده و فشرده است. داشتن یک زمینه تحصیلی مناسب می تواند به آن ها کمک کند تا مطالب را بهتر بیاموزند. نوع مدرک تحصیلی بستگی دارد به کاری که به فضانورد محول می شود. به عنوان مثال در ماموریت های فضایی که در ناسا انجام می شود تعدادی از فضانوردان که متخصص ماموریت نام دارند برای انجام آزمایش های ویژه ای به فضا می روند. در میان آن ها پزشک، بیولوژیست، فیزیکدان، شیمیدان، ستاره شناس، زیست شناس، گیاه شناس و... دیده می شود. متخصصان ماموریت خلبان نیستند بلکه افراد متخصصی هستند که برای انجام ماموریت های ویژه ای به فضا می روند. زیرا در گذشته فضانوردان که شرایط جسمانی لازم را برای رفتن به فضا داشتند پزشک یا دانشمند نبودند. به همین ترتیب نیز دانشمندان و پزشکان نیز شرایط لازم را برای رفتن به فضا نداشتند. در نتیجه تعدادی متخصص از رشته های مختلف که شرایط فیزیکی لازم را برای رفتن به فضا دارند جذب شدند تا پس از گذراندن دوره پنج ساله فضانوردی بتوانند خواسته های دانشمندان را در فضا اجرا کنند. این افراد که زمینه تحصیلی لازم را برای این کار دارند دوره کامل ماموریتی را که می خواهند انجام بدهند می گذرانند. از طرف دیگر گروه دیگری از فضانوردان که خلبان هستند و دوره فضانوردی را می گذرانند هدایت سفینه فضاپیما را برعهده دارند. این افراد نیز دست کم فوق لیسانس در یکی از رشته های مهندسی را دارند. به طور کلی فضانوردان می بایستی از زمینه تحصیلی برجسته ای برخوردار باشند تا بتوانند دوره بسیار فشرده فضانوردی را که به صورت شبانه روزی است و حدود پنج سال طول می کشد را پشت سر بگذارند. معمولا فضانوردان که کلاس های خود را در ایالت های فلوریدا و تگزاس و کالیفرنیا می گذرانند در خوابگاه زندگی می کنند. آن ها مجاز نیستند تا همراه خانواده شان زندگی بکنند. ● چگونه فضانورد شویم؟ کلاس ها بسیار فشرده و گاهی اوقات تا ۲۰ساعت در روز هم طول می کشد. استادان که خودشان دانشمندان رشته مربوطه محسوب می شوند به صورت خلاصه به مطالب اشاره می کنند و داوطلبان فضانوردی با مطالعاتی که در ساعت های خارج از کلاس انجام می دهند جزییات مطالب را می آموزند. در خلال برنامه های آموزشی تحصیلی برنامه های ورزشی و بدنسازی نیز وجود دارد که باید گذرانده بشوند. داوطلبان مجاز هستند فقط در صورت بروز شرایط اضطراری محل آموزشی را ترک کنند و به نزد خانواده خود بروند. اگر به هر دلیلی داوطلب فضانورد به خاطر گذراندن دوره فضانوردی دچار مشکلات فضانوردی بشود باید از ادامه دوره انصراف بدهد یا اینکه خانواده خود را ترک کند. به این ترتیب داوطلب فضانوردی باید با خانواده اش هماهنگی و توافق کامل داشته باشد. یکی از مراحل استخدام داوطلبان مصاحبه با اعضای خانواده شخص مورد نظر می باشد. در صورتی که گروه انتخاب کننده اعضای خانواده را واجد شرایط نداند شخص مورد نظر برای گذراندن دوره فضانوردی انتخاب نخواهد شد.

ادامه مطلب

از آرزوهای اولیه‌ی بشر این بود که بتواند مانند پرندگان پرواز کند به دنبال این هدف ابتدا از بالون‌هایی که پوشش آن از پارچه‌ای غیرقابل نفوذ بود استفاده کرد و درون آن‌ها را از گازهای سبک‌تر از هوا پر نمود و به آسمان صعود کرد. اما این نوآوری با خواست او فاصله‌ی زیاد داشت. لنگلی Langley منجم آمریکایی بود که در زمینه‌ای آئرودینامیک هم تحقیقات جالبی به‌عمل آورده بود، نحوه‌ی تأثیر هوا بر بال‌ها و نیز چگونگی تغییر این تأثیر را با شکل بال هواپیما دقیقاً مورد بررسی قرار داده بود لکن در ساختن هواپیما دستخوش اشتباهاتی گردید به‌ویژه در زمینه‌ی قدرت و مقاومت مواد ساختمانی که به‌کار برده خطاها فاحش بود. از این‌رو نتوانست هواپیمایی قابل استفاده و کارآمد بسازد. او در طی تحقیقات خود پنجاه‌هزار دلار از دولت کمک مالی دریافت کرده بود اما نتیجه‌ی کارش رضایت‌بخش نبود. به‌همین علت روزنامه‌ی نیویورک‌تایمز در یک سرمقاله‌ی بسیار انتقادی نوشت صرف وجوه ملی در راه تحقق بخشیدن به یک رؤیای واهی کاری احمقانه است و در همین مقاله اشاره کرده بود که بشر تا هزار سال دیگر قادر به پرواز نخواهد بود. فضا را ۹ روز پس از انتشار این مقاله برادران رایت Wright به‌نام‌های اورویل و ویلبر با استفاده از تجارب لیلینتال Lilienthal توانستند نخستین پرواز موفقیت‌آمیز خود را در هوا انجام دهند. لیلینتال مهندس آلمانی مانند بسیاری از مردان در رؤیای پرواز در آسمان‌ها بود، او پرواز پرندگان را منبع الهام خود قرار داده بود و می‌کوشید همان اصول را برای پرواز انسان معمول دارد و برای آن‌که نیازی به بر هم زدن بال‌ها نداشته باشد، همان دامی که برای بسیاری از مخترعان وجود داشت خود را به انجام پروزا با هواپیمای بی‌موتور قانع ساخت تا در آخرین سال‌های قرن ۱۹ اولین پرواز خود را با هواپیمای بدون موتور صورت داد. طولی نکشید این‌گونه پرواز‌ها به‌صورت رایج‌ترین ورزش هواپیمایی دهه‌ی آخر قرن ۱۹ درآمد. همان‌طور که یک قرن قبل صعود با بالون یک نوع تفریح به‌حساب می‌آمد. لیلینتال صدها بار این کار را با موفقیت انجام داد اما یک‌بار که سرگرم آزمایش سکان هواپیما بود بر زمین سقوط کرد و درذشت. اگر او ۷- ۸ سال دیگر زنده مانده بود پرواز برادران رایت را به چشم می‌دید. برادران رایت هیچ‌کدام تحصیلات دانشگاهی نداشتند ولی نشان دادند در سایه‌ی استعداد و پشتکار می‌توان مهم‌ترین کارها را انجام داد. اورویل برادر کوچک‌تر قهرمان دوچرخه‌سواری بود و با برادر بزرگ‌تر خود ویلبر یک کارگاه تعمیر دوچرخه به‌وجود آورده بودند. آن‌ها با توجه به ذوق مکانیکی که داشتند و با احتراز از خزاها و اشتباهات لیلینتال در صدد ساخت هواپیمای موتوردار و با سرنشین برآمدند. نخست بر آن شدند تا بال‌ایی برای دوچرخه بسازند و یک موتور احتراق داخلی بسیار سبک برای گرداندن ملخ آن تعبیه کنند. سپس مبادرت به ساختن شهپر یا بال‌های انتهایی نمودند که خلبان را قادر به کنترل هواپیما می‌کند. اورویل برادر کوچک‌تر برای اولین‌بار هواپیما را به مدت یک دقیقه و به‌طول ۲۶۰ متر به پرواز درآورد. در جائی که فقط ۵ نفر تماشاچی بود. اما دولت آمریکا چندان توجهی نسبت بدان مبذول نداشت و روزنامه Scientific American متذکر شد پرواز اورویل یک شوخی و فریب بیش نبوده است. با این حال در آزمایشی دیگر که انجام دادند پرواز نیم‌ساعت به‌طول انجامید و ۳۹ کیلومتر پرواز کردند. ویلبر هواپیما را به فرانسه انتقال داد و در آن‌جا مورد استقبال بی‌سابقه قرار گرفت. متأسفانه ویلبر به‌علت ابتلا به حصبه در ۴۵ سالگی چشم از جهان فروبست و نتوانست به روزگاری برسد که شاهد اهمیت کار خود و ارزش اختراع هواپیما باشد. اختراعی که قبلاً آن را یک شوخی می‌پنداشتند. با اینکه هواپیماها در طی جنگ جهانی اول به بمباران مناطق دشمن و پاره‌ای خدمات نظامی مبادرت کرده بودند هنوز هواپیما را وسیله‌ای برای حمل و نقل تقلی نمی‌نمودند. زمانی دولت آمریکا جایزه‌ای به مبلغ ۲۵ هزار دلار تعیین نمود تا به کسی اعطا گردد که بتواند یک‌سره از نیویورک به پاریس پرواز کند. لیندبرگ هوانورد آمریکایی توانست حمایت سرمایه‌داری را برای خرید یک هواپیمای کوچک جلب کند. آن‌گاه با آن مسافت مذکور را در ت۵/۳۳ ساعت طی نمود. بدین‌ترتیب لیندبرگ به‌صورت قهرمان قهرمانان درآمد و تظاهرات زیادی به نفع او صورت گرفت. این پرواز اهمیتی بیش از یک عمل صرف قهرمانی داشت. پرواز لیندبرگ راه را برای بسط پروازهای مسافرتی و تجاری هموار ساخت. در دوران جنگ جهانی دوم کشورهایی که در جنگ شرکت داشتند توجهی فوق‌العاده به مسأله‌ی سرعت هواپیما مبذول نمودند. هواپیماهای آن عصر به حداکثر سرعت خود رسیده بود. پس از پایان جنگ تکنیک «پیش‌راندن با جت» یعنی استفاده از روانه‌ای از گازهای داغ در کار آمد. بدین ترتیب که عکس‌العمل ناشی از خروج با فشار گاز از دهانه‌ی رو به عقب، هواپیما را رو به جلو می‌راند. پس از پایان جنگ سرعت هواپیما به حدود ۱۲۰۰ کیلومتر در ساعت (برابر یک ماخ) رسید. ماخ واحد سرعت است که به افتخار ماخ فیزیک‌دان اتریشی نامگذاری شده است. شهرت عمده‌ی ماخ بر اثر نظراتی است که در زمینه‌ی حریان هوا ابراز داشته است. وی نخستین کسی بود که تغییر ناگهانی وضع هوا را تا هنگامی که سرعت متحرکی به سرعت صوت برسد مورد مطالعه قرار داده است. او سرعتی معادل سرعت صورت را یک ماخ نامید. اصولاً سرعت هواپیما به‌وسیله‌ی امواج فشار منتقل می‌شود، از این‌رو هر اختلال فشاری که در هوا پدید آید با سرعت صوت انتقال می‌یابد. هنگام حرکت هواپیما در هوا ذرات هوای واقع در مسیر آن راه را برای هواپیما باز می‌کنند. این امر تا هنگامی که سرعت هواپیما از سرعت صوت کمتر است به آسانی صورت می‌گیرد، زیرا در این‌صورت امواج فشار ناشی از حرکت هواپیما که با سرعت صوت منتشر می‌شوند به فاصله‌ی معتنابهی پیشاپیش آن حرکت می‌کنند. لکن وقتی سرعت هواپیما به سرعت صورت نزدیک می‌شود هواپیما روی به فرا رسیدن به امواج فشار خود می‌گذارد و ذرات هوا را مجال آن‌که از مسیر آن دور شوند نمی‌ماند بلکه مانند برفی که در جلو پارو انباشته شود هوا در جلو هواپیما متراکم می‌گردد. بدین ترتیب هنگامی که سرعت هواپیما به سرعت صوت برسید مقاومت هوا در مقابل حرت هواپیما ناگهان به شدت زیاد می‌شود. این ازدیاد مقاومت شدید را دیوار صوت می‌نامند. تحقیقات دامنه‌داری در زمینه‌ی فضانوردی صورت گرفت و منجر به آن شد دانشمندان آمریکا و شوروی اقدام به تعلیم فضانوردان خود برای اکتشافات فضایی بنمایند. یکی از فضانوردان شوروی گاگارین بود که علاقه‌ی فوق‌العاده‌اش به فن هوانوردی او را به دانشکده‌ی خلبانی کشاند. پس از مدتی در آوریل ۱۹۶۱ با یک قمر مصنوعی به نام واستوک I به فضا صعود کرد و در مداری برگرد کره‌ی زمین قرار گرفت. پرواز او در نقطه‌ای مجاور دریای خزر صورت گرفت و مدت ۱ ساعت و ۸ دقیقه به‌طول انجامید. در تمام مدت پرواز میان این نخستین کیهان نورد و زمین ارتباط رادیویی برقرار بود. گاگارین در طول مدت پرواز برنامه‌های تحقیقات متنوعی اجرا می‌کرد. او نخستین کسی است که مدت درازی حالت بی‌وزنی را تحمل کرده است. موقع برگشت به‌وسیله‌ی ترمز خاصی که خلاف جهت حرکت بود وارد جو زمین گردید. سپس عمل ترمز کردن تحقت کنترل پایگاه زمینی نخست به کمک باله و سپس با چتر نجات صورت گرفت آن‌گاه محفظه‌ی اصلی از سفینه‌ی فضایی جدا شد و هر دو قسمت در فاصله‌ی چند کیلومتری که پیش‌بینی شده بود در نزدیکی حاجی‌طرفان به زمین نشست. بعد از گاگارین فضانوردان آمریکایی نیز انجام مأموریت‌های فضایی را به‌عهده گرفتند که بین آن‌ها می‌توان از گلن Glenn نام برد. کسی که در جنگ جهانی دوم و در جنگ کره شرکت داشت و جمعاً ۲۴ مدال و نشان گرفت. علاقه‌ی فراوانی به کارهای مخاطره‌آمیز داشت. به‌طوری که دوران صلح یا جنگ برایش فرقی نداشت. او یک‌بار مسافت لوس‌آنجلس تا نیویورک را با سرعتی سریع‌تر از سرعت صوت پرواز کرد. نزدیک به یک سال بعد از گاگارین در مدار کره‌ی زمین قرار گرفت و مدت ۴ ساعت و ۵۶ دقیقه سه بار دور کره‌ی زمین گردش نمود. اکنون مسابقه‌ی اکتشاف از طرف دولت‌های آمریکا و شوروی به سرعت دنبال می‌شود تا روزی که «رسد آدمی به جایی که به‌جز خدا نبیند»

ادامه مطلب

دانشمندان موسسه فن‌آوری ماساچوست در آمریكا در تلاش برای طراحی نوع جدیدی از لباسهای فضایی هستند كه به فضانوردان امكان می‌دهد در لباسهای فضایی تحرك بیشتری داشته باشند دانشمندان موسسه فن‌آوری ماساچوست در آمریكا در تلاش برای طراحی نوع جدیدی از لباسهای فضایی هستند كه به فضانوردان امكان می‌دهد در لباسهای فضایی تحرك بیشتری داشته باشند. محققان موسسه فن‌آوری ماساچوست در این زمینه می گویند: در طول ۴۰ سال انسانها به فضا سفر كرده‌اند و لباسهای فضایی كه به تن می‌كردند تغییرات اندكی داشته است. این لباسهای فضایی شامل انبوهی از سامانه‌ها و تجهیزات بودند تا از آنها در برابر خطرات احتمالی حفاظت كند اما در عین حال توانایی فضانوردان در میان این تجهیزت برای حركت كردن و جابه جایی بسیار محدود می‌شود. دکتر داوا نیومن، استاد سیستم‌های مهندسی فضایی و فضانوردی در این موسسه مشغول طراحی یك لباس فضایی زیبا و پیشرفته موسوم به «بیوسوئیت» است كه از تركیب نایلون و اسپاندكس ساخته می‌شود. وی در طراحی این لباس به مرد عنكبوتی می‌اندیشد. این استاد به همراه چندین دستیار خود مدت هفت سال است كه بر روی این پروژه مشغول به فعالیت هستند. نمونه‌های اولیه از لباس‌های فضایی كه این گروه تولید كرده‌اند هنوز آماده پرواز نیست اما نشان می‌دهند كه این گروه در دستیابی به اهدافشان نزدیكتر می‌شوند. پیش بینی می‌شود كه بیوسوئیت تا زمان آغاز ماموریت آژانس فضانوردی آمریكا (ناسا) برای اكتشافات مریخی در حدود ۱۰ سال آینده آماده شود.

ادامه مطلب

مهتاب، تركيبات ماه را فاش مي‌كند دانشمندان آمريكايي به اين نتيجه رسيده‌اند كه با مقايسه نوسانات نور ماه، مي‌توانند غلظت برخي مواد معدني موجود در ماه را پيش‌بيني كنند. به گزارش واحد خبر مركز مطالعات و پژوهش هاى فلكى ـ نجومى به نقل از سايت "unitedpress" ، نمونه سنگ‌هايي كه فضانوردان آمريكايي از ماه به زمين آورده‌اند، گوناگوني‌هاي زيادي را در غلظت‌هاي اكسيد تيتانيوم نشان مي‌دهند كه بر ساختمان غشايي تركيبي پيچيده‌اي در داخل جبه ماه اشاره دارد. "ام.اس. رابينسون" از "دانشگاه دولتي آريزونا" و همكارانش با استفاده از تصاوير سطح ماه كه توسط تلسكوپ فضايي هابل گرفته شده بود، متذكر شدند كه "ايلمنيت" خواص بازتابي بسيار پاييني دارد. اين تصاوير براي تعيين مكان‌هايي در ماه كه حاوي ايلمنيت هستند، گرفته شده بود. دانشمندان با مقايسه نوسانات در بازتاب نور فرابنفش و قابل رويت وجود ايلمينت در ماه را مشخص كردند. آنها دريافتند مناطقي كه فراواني ايلمنيت در آنها كم و زياد است با ارزش‌هاي پيش‌بيني شده بر اساس سنگ‌هايي كه فضانوردان در ماموريت‌هاي آپولو جمع كرده بودند، به خوبي هماهنگ است اما فراواني‌هاي ايلمنيت شناختي در زمينه سن خاك ماه به دست نمي‌دهد. محققان انتظار دارند كه روش نقشه‌برداري از راه دور اكسيد تيتانيوم بر روي سطح‌ماه، انجام مطالعات ظريف‌تر در زمينه تركيبات پوسته ماه را امكان پذير كند و انسان‌ها را به اكتشافات بيشتري بر روي ماه هدايت نمايد. اين مطالعه كه توسط دانشمندان "دانشگاه پيتسبورگ" و "مركز پرواز فضايي گودارد" انجام شد در مجله "گزارش‌هاي تحقيقات ژئوفيزيكي" (Geophysical Research Letters) منتشر شده است.

ادامه مطلب

اول سلام. میخواستم بگم روز شنبه ما کلاس نجوم داشتیم که از قضا معلممون نیومده بود. و به جای ایشون یکی از مسئولان مرکز اومدن سر کلاس تا به قول خودشون ما رو سرگرم کنن! ایشون از اون جایی که تخصصشون در زمینه کیهان شناسی بود و مبحث این ترم مارو که اختر فیزیکه تدریس نمیکردن قرار شد که برای ما مختصری از مباحث کیهان شناسی و نظریه های مختلف در این زمینه (از جمله چگونگی پیدایش و سرنوشت جهان. ابعاد و انبساط جهان و ...)بگن که البته بخش اعظمی از سوالات وابهامات بچه ها در این زمینه بود.این مباحث برای من و دوستم بسیار جدید و هیجان انگیز بود. برای همین هم میخوام مقداری از اون رو در اینجا بیارم. امیدوارم استفاده کنین : نگاه اجمالی جهان بزرگترین معمای اخترشناسی است. آیا جهان آغاز و پایانی دارد؟ اگر چنین است کی و چگونه؟ انسان همواره در برابر جهان و تخمین اندازه و سن آن ناتوان بوده است. اخترشناسی نوین ، بر مبنای یافته‌ها و تئوریهای جدید در پی حل این معما است. برای یافتن پاسخ سوالهایی که به کل جهان مربوط می‌شود، باید به دور دستها نظر افکند. باید جهان را چنان تجسم کرد که کهکشانها و خوشه‌ کهکشانها ، اجرام بسیار کوچکی به نظر رسند. آنگاه همانند ماکتی که از یک کارخانه یا شهر بزرگ می‌سازند، ماکت جهان را می‌توان ساخت. تاریخچه: هنگامی که از اوایل قرن بیستم تلسکوپهای پرتوان به مشاهده آسمانها پرداختند، یافته‌های جدید ، انسان را در تجسم جهان تواناتر ساخت. ادوین هابل کشف کرد که همه کهکشانها در حال گریز از همدیگر هستند و جهان منبسط می‌شود. از انبساط جهان شاید بتوان به گذشته آن نیز پی برد. انفجار بزرگ میلیاردها سال پیش همه کهکشانها به هم نزدیکتر بوده‌اند. زمانی همه آنها با هم تماس داشته و پیش از آن دیگر کهکشان جداگانه‌ای وجود نداشته است. اگر باز هم به عقب برگردیم، جهان به صورت توده‌ای از گاز با چگالی و دمای بسیار بسیار زیاد بوده است. این گوی آتشین منفجر شده و جهان کنونی ما را پدید آورده است. اخترشناسان این نقطه آغاز را انفجار بزرگ می‌نامند. تاریخ انفجار بزرگ اساسا تعیین تاریخ انفجار بزرگ ساده است. این کار را می‌توان با ردیابی حرکت کهکشانهای زمانهای قبل انجام داد. برای مثال خوشه کهکشانهای صورت فلکی گیسو را در نظر می‌گیریم که 350 میلیون سال نوری با ما فاصله دارد. مطالعه طیف آن نشان می‌دهد که این خوشه با سرعت 7000 کیلومتر در ثانیه از کهکشان ما دور می‌شود. به عبارت دیگر فاصله آن در هر 43 سال ، یک سال نوری افزایش می‌یابد. محاسبه کهکشانهای گیسو پانزده هزار میلیون سال پیش ، خوشه کهکشانهای گیسو درست در بالای سر ما قرار داشته است. با انجام چنین محاسبه‌ای برای تمام خوشه‌های دیگر نیز به این عدد می‌رسیم. خوشه‌هایی که در فاصله بیشتری قرار دارند، با سرعت بیشتری می‌گریزند. پس اگر خوشه گیسو در فاصله 350 میلیون سال نوری با سرعت 7000 کیلومتر در ثانیه دور می‌شود، می‌توان گفت که به ازای هر یک میلیون سال نوری ، سرعت گریز 20 کیلومتر در ثانیه افزایش می‌یابد. مثلا خوشه‌ای که 100 میلیون سال نوری با ما فاصله دارد، با سرعت 2000 کیلومتر در ثانیه دور می‌شود. البته این رابطه در فاصله‌های دور دست اندکی تغییر می‌کند. زیرا سرعت هیچ جسمی نمی‌تواند بیشتر از سرعت نور باشد. ثابت هابل افزایش سرعت 20 کیلومتر در ثانیه به ازای هر یک میلیون سال نوری فاصله ، ثابت هابل نامیده می‌شود. اکنون تعیین دقیق ثابت هابل یکی از مهمترین وظیفه کیهان شناسان است. دانشمندان تلسکوپ بزرگی را طراحی کرده‌اند، که قرار است در سالهای آینده به فضا فرستاده شود. این تلسکوپ ، تلسکوپ هابل نامیده شده است که به مطالعه خوشه‌های کهکشانها خواهد پرداخت و طیف آنها را با دقت ثبت خواهد نمود. اخترشناسان امیدوارند که یافته‌های این تلسکوپ مقدار دقیق ثابت هابل را تعیین کند.

ادامه مطلب

بر اساس يافته هاي جديد رصد خانه هاي ناسا يك فوران قدرتمند كه توسط يك ابر سياهچاله به بيرون پرتاب مي شود در حال كوبيدن به يك كهكشان نزديك به اين سياهچاله مي باشد. اين سامانه كه 3C321 ناميده مي شود دو كهكشان را در خود جاي مي دهد كه به دور هم مي چرخند. اطلاعات بدست آمده از توسط تلسكوپ پرتو ايكس چاندرا نشان مي دهد كه هر دو كهكشان در مركز خود دو ابر سياهچاله دارند. اما يك فوران از نزديكي سياهچاله كهكشان بزرگتر (كهكشان ستاره مرگ) در حال گسيل شدن است و ظاهرا كهكشان كوچكتر در مسير اين زيانه قرار گرفته است. زبانه هاي توليد شده توسط ابر سياهچاله مقادير زيادي انرژي را تا فاصله هاي بسيار دور از سياهچاله منتقل مي كنند بگونه اي كه اين انرژي ها ماده را بطور گسترده و در مقياسي بسيار بزرگتر از اندازه خود سياهچاله تحت تاثير قرار مي دهند. مارتين هارد كاسل كه در اين تحقيق همكاري مي كند مي گويد" ما شاهد فورانهاي زيادي در عرصه كيهان هستيم اما هنوز سعي داريم به برخي از خواص اساسي آنها پي ببريم. اين سامانه به ما فرصت مي دهد تا دريابيم زمانيكه زبانه ها به كهكشان ديگري برخورد مي كنند چه تغييري در آنها حاصل مي شود و بعد از آن چه اتفاقي براي آنها مي افتد." احتمالا اين زبانه تاثير زيادي روي كهكشان همسايه خواهد داشت زيرا كهكشانهاي موجود در سامانه 3C321 بسيار نزديك به هم و فقط حدود بيست هزار سال نوري از هم فاصله دارند. تصاوير حاصله از اين رصد خانه ها نقطه روشني در محل برخورد اين زبانه با كناره كهكشان را نشان مي دهند كه در آنجا بخشي از انرژي اين زبانه پراكنده مي شود. اين برخورد باعث تداخل در حركت زبانه و انحراف آن شده است. تصاوير همچنين جنبه بي نظير ديگري از اين واقعه را ترسيم مي كنند: اين فواره حدود يك ميليون سال قبل شروع به اثر گذاري روي كهكشان كرده كه اين زمان يك بخش بسيار كوتاه از طول عمر اين سامانه است. اين بدين معني است كه اين واقعه فرصت خوبي براي مطالعه چنين پديده اي است. البته ممكن است كه اين رخداد زياد هم براي كهكشان كوچكتر ناخوشايند نباشد. جريان بسيار بزرگ انرژي و پرتو هاي ناشي از اين زبانه مي تواند باعث شكل گيري تعداد بسيار زيادي ستاره و سياره شود. البته اين فرايند شكل گيري بعد از اتمام پيامد مخرب اوليه آغاز مي شود.

ادامه مطلب

اعلام فهرست ماههای بدر سال ۲۰۰۸: تاریخچه نام گذاری ماههای بدر به بومیان آمریکا (نواحی شمال و شرق ایالات متحده) باز می گردد. این قبایل با دادن نامهای مختلف به هر یک از ماههای بدر در چند صد سال قبل، توالی فصول را ثبت می کردند. این نام برای تمام طول یک ماهی که ماه بدر در آن واقع می شده ، به کار می رفته است. البته تغییرات و تفاوتهایی در نام ماهها وجود داشته است، اما به طور کلی یک سری نام در بین قبایل آلگانکویان از New England در غرب تا Lake superior رایج بوده است. مهاجران اروپایی از سنتهای خود پیروی کرده و نامهای دیگری برای خود انتخاب کردند. از آنجا که ماه قمری به طور متوسط 29.5 روز است، تاریخ ماههای بدر از سالی به سال دیگر تفاوت می کند. در زیر، فهرستی از اسامی ماههای بدر و تاریخ و زمان آنها در سال 2008 ارائه شده است: ماه گرگ (Wolf) - بیست و دوم ژانویه، ساعت 8:35 صبح EST (دوم بهمن 1386 ساعت 17:05 به وقت تهران) در سرمای صفر درجه و برف زیاد نیمه زمستان، دسته گرگهای گرسنه در بیرون روستاهای سرخپوستان زوزه می کشیدند. این ماه را ماه کهن یا « ماه بعد از جشن میلاد مسیح» نیز نامیده اند. در برخی قبایل نیز به آن ماه برف می گفته اند که این نام بیشتر برای ماه بعدی استفاده می شده است. ماه برف (Snow) - بیستم فوریه، ساعت 22:30 EST (دوم اسفند 1386 ساعت 07:00 به وقت تهران) معمولاً سنگین ترین برفها در این ماه می بارد. شکار بسیار دشوار می شود و از این رو در برخی قبایل به آن ماه گرسنگی و قحطی (Hunger) نیز می گفته اند. در این شب یک ماه گرفتگی کامل نیز رخ خواهد داد. مردم شمال و جنوب آمریکا این رویداد را در ساعات عصر نظاره گر خواهند بود. رصدگران غرب اروپا و غرب آفریقا این رخداد را از ابتدا تا انتهای آن در ساعات صبحگاهی بیست و یکم فوریه خواهند دید. ماه کرم (Worm) - بیست و یکم مارس، ساعت 14:40 EST (دوم فروردین1387 ساعت 23:10 به وقت تهران) زمین در این ماه نرم می شود، کرمهای خاکی دوباره ظاهر می شوند و بازگشت سینه سرخها را سبب می شوند. بیشتر قبایل شمالی این ماه را به نام ماه کلاغ (Crow) می شناسند چرا که قارقار کلاغها، پایان زمستان را نوید می دهد و یا آنرا ماه پوسته سخت (Crust) می نامند، زیرا پوشش برف در روز آب شده و در شب یخ زده و سخت می شود. نام دیگر آن ماه گرفتن شیره گیاهان (Sap) است و نشانه فرا رسیدن زمان گرفتن شیره درخت افرا می باشد. نام دیگر آن ماه عید رستاخیز مسیح (Paschal) می باشد. اولین یکشنبه بعد ازاین ماه بدر، یکشنبه عید پاک است که در واقع دو روز بعد و در تاریخ بیست و سوم مارس خواهد بود. در واقع این زودترین عید پاک از سال 1913 تا کنون می باشد. ماه صورتی (Pink) - بیستم آوریل، ساعت 6:25 صبح EDT (سی و یکم فروردین 1387 ساعت 13:55 به وقت تهران) چمن صورتی یا فلوکس وحشی یکی از اولین گلهای با فراوانی زیاد در فصل بهار است. سایر نامهای این ماه عبارتند از ماه جوانه زدن (Sprouting grass)، ماه تخم مرغ (Egg)و در بین قبایل ساحلی، ماه ماهی (Fish) که در آن شاه ماهی برای تخم ریزی به سمت بالای رودخانه می آید. ماه گل (Flower) - نوزدهم مه، ساعت 21:11 EDT (سی ام اردیبهشت 1387ساعت 04:41 به وقت تهران) در این ماه گلها در همه جا به وفور وجود دارند. این ماه به نام ماه کاشت ذرت (Corn planting) یا ماه شیر (Milk) نیز نامیده می شود. از آنجا که ماه در کمتر از دوازده ساعت آینده به نقطه اوج زمینی می رسد، کوچکترین ماه در سال 2008 خواهد بود. اندازه ظاهری آن 12.3% کوچکتر از ماه بدر دوازدهم دسامبر می باشد. ماه توت فرنگی (Strawberry) - هجدهم ژوئن، ساعت 13:30 EDT (بیست و هشتم خرداد 1387 ساعت 21:00 به وقت تهران) این ماه در بین سرخپوستان قبایل آلگانکویان به ماه توت فرنگی معروف است و در بین اروپایی ها، ماه گل سرخ (Rose) نامیده می شود. ماه گوزن (Buck) - هجدهم جولای، ساعت 3:59 صبح EDT (بیست و هفتم تیر 1387 ساعت 11:29 به وقت تهران) این ماه زمان درآمدن شاخهای جدید گوزنها از پیشانی آنها با پوشش خز نرم و مخملی است. همچنین به دلیل فراوانی توفانهای تندری، ماه تندر (Thunder) نیز گفته می شود. گاهی به آن ماه علوفه (Hay) نیز می گویند. ماه ماهی خاویار (Sturgeon) - شانزدهم آگوست، ساعت 17:16(بیست و ششم مرداد 1387 ساعت 00:46 به وقت تهران) در این ماه، این ماهی بزرگ در Great Lakes و سایر آبهای مهم نظیر دریاچه Champlain اغلب به آسانی صید می شود. برخی قبایل به آن ماه سرخ می گویند، زیرا ماه در هوای مه شرجی به رنگ متمایل به سرخ طلوع می کند و یا آن را ماه ذرت سبز (Green Corn) یا ماه دانه غلات (Grain) می نامند. ماه گرفتگی جزئی در اروپا، آفریقا و دو سوم غرب آسیا قابل مشاهده می باشد. در بیشترین مقدار این خسوف، 81% قطر ماه در سایه زمین فروخواهد رفت. ماه درو (Harvest)- پانزدهم سپتامبر، ساعت 5:13 صبح EDT (بیست و چهارم شهریور 1387 ساعت 12:43 به وقت تهران) این ماه بدر همیشه در نزدیک نقطه اعتدال پاییزی ظاهر می شود. ماه درو به طور معمول در سپتامبر قرار می گیرد، اما در هر سه یا چهار سال به اوایل اکتبر می افتد. کشاورزان در اوج فصل درو می توانند در زیر نور ماه کار کنند. ماه معمولا هر شب 50 دقیقه دیرتر از شب قبل ظاهر می شود. اما در این شبها به نظر می رسد که ماه در همان زمان شب قبل طلوع می کند: فقط 20 تا 25 دقیقه تأخیر در ایالات متحده و 10 تا 20 دقیقه تأخیر در بیشتر کانادا و اروپا. محصول ذرت، کدو تنبل، کدو مسما، لوبیا و برنج وحشی که از محصولات اصلی هستند در این ماه آماده برداشت می باشند. ماه شکارچی (Hunter) - چهاردهم اکتبر، ساعت 16:02 EDT (بیست و دوم مهر 1387 ساعت 12:32 به وقت تهران با شروع ریزش برگها و فربه شده آهوها، زمان شکار فرا می رسد. از آنجا که محصولات برداشت شده اند، شکارچیان می توانند روی باقیمانده ساقه ها سواری کنند و خیلی آسان تر روباه ها را ببینند. همچنین سایر حیواناتی که برای جمع کردن مابقی محصول بیرون می آیند ممکن است برای جشن شکرگزاری بعد از برداشت، شکار شوند. ماه سگ آبی (Beaver) - سیزدهم نوامبر، ساعت 1:17 صبح EST (بیست و دوم آبان 1387 ساعت 9:47 به وقت تهران) این ماه زمان قراردادن تله ها برای سگهای آبی قبل از یخ زدن مردابها می باشد تا از آنها خز گرمی برای زمستان فراهم گردد. بیان دیگری برای نام این ماه، علت نام گذاری را این واقعیت می داند که سگهای آبی در حال مهیا کردن خود برای زمستان هستند. این ماه، ماه یخبندان (Frost) نیز گفته می شود. ماه سرد (Cold) - دوازدهم دسامبر، ساعت 11:37صبح EST (بیست و یکم آذر 1387 ساعت 20:07 به وقت تهران) در بین برخی قبایل به آن ماه شبهای بلند (Long Nights) می گویند. در این ماه سرمای زمستان به اوج خود می رسد و شبها به تاریکترین و طولانی ترین وضعیت می رسند. گاهی نیز به آن ماه پیش از جشن میلاد مسیح گفته می شود. نام شبهای بلند به طور مضاعف مناسب این ماه است، چرا که شب نیمه زمستان به واقع بلند است و ماه مدت زیادی بالای افق می باشد. ماه بدر نیمه زمستان خط سیر مرتفعی در آسمان دارد و در مقابل، خورشید پایین آمده است. ماه در ساعت 5:00 بعد از ظهر EST در این روز در حضیض زمینی خود خواهد بود و به فاصله 221560 مایل (356566 کیومتر) از زمین می رسد. انتظار می رود در اثر همزمانی ماه بدر با حضیض، جزر و مدهای خیلی بلند ایجاد شود.

ادامه مطلب